Có những đêm ở Hòn Bảy Cạnh, giữa tiếng sóng và bóng tối, bạn sẽ thấy một con rùa mẹ chậm rãi bò lên bãi cát, đào hố và đẻ trứng. Sau đó, các anh kiểm lâm nhẹ nhàng chuyển trứng vào khu ấp an toàn, và nếu may mắn, bạn còn được nhìn những chú rùa con vừa nở bò về biển. Đó là trải nghiệm mà nhiều khách nói rằng họ nhớ mãi.
Nhưng đây không phải một "điểm tham quan". Bạn đang đến thăm nơi sinh sản của một loài được bảo vệ, trong khu bảo tồn của Vườn quốc gia Côn Đảo. Hiểu điều đó, chuyến đi sẽ trọn vẹn hơn.
Vì sao Côn Đảo là nơi đặc biệt với rùa biển?
Các bãi cát trên những hòn đảo hoang sơ của Côn Đảo là nơi rùa biển, chủ yếu là vích (rùa xanh), lên đẻ trứng nhiều nhất Việt Nam. Nhiều năm qua, Vườn quốc gia Côn Đảo bảo vệ các bãi đẻ, di dời trứng vào khu ấp và thả rùa con về biển. Có những cá thể rùa mẹ được gắn thẻ đã bơi từ vùng biển nước khác về Côn Đảo để đẻ trứng.
Hòn Bảy Cạnh là một trong những hòn đảo có bãi đẻ quan trọng, cũng là nơi du khách thường được đưa đến để quan sát rùa đẻ cùng lực lượng kiểm lâm.
Mùa rùa đẻ trứng là khi nào?
Mùa rùa đẻ ở Côn Đảo kéo dài khoảng từ tháng 4 đến tháng 10 hằng năm, nhiều nhất vào khoảng tháng 7 đến tháng 9. Rùa lên bãi vào ban đêm, không theo giờ cố định. Cũng cần nói thật: không phải đêm nào cũng có rùa lên đúng bãi bạn ở, và không ai có thể hứa chắc bạn sẽ thấy rùa đẻ. Sự chờ đợi cũng là một phần của trải nghiệm.
Đi như thế nào?
- Phải đăng ký trước. Việc ở lại đảo qua đêm cần được Vườn quốc gia cho phép và số khách mỗi đêm có giới hạn để không làm xáo trộn bãi đẻ. Mùa cao điểm chỗ hết rất nhanh.
- Đi cano từ đảo lớn ra Hòn Bảy Cạnh vào buổi chiều, ở lại trạm kiểm lâm, sáng hôm sau quay về. Chuyến đi phụ thuộc thời tiết; khi biển động, lịch có thể phải dời.
- Điều kiện ở trên đảo đơn giản: đây là trạm bảo tồn, không phải khu nghỉ dưỡng. Hãy chuẩn bị tinh thần ngủ sớm, sinh hoạt tiết kiệm điện nước, theo nội quy của trạm.
Cách thuận tiện nhất là đi theo tour xem rùa đẻ trứng tại Hòn Bảy Cạnh 2N1Đ: chúng tôi lo phần đăng ký, cano và hướng dẫn. Các khoản phí của Vườn quốc gia, nếu có, sẽ được báo rõ trong báo giá.
Quy tắc khi quan sát rùa mẹ
Rùa mẹ rất nhạy cảm, nhất là lúc vừa lên bãi và đang tìm chỗ đào hố. Một ánh đèn, một tiếng động có thể khiến rùa quay về biển mà không đẻ. Vì vậy:
- Luôn đi theo kiểm lâm, chỉ ra bãi khi được gọi, đứng ở vị trí được chỉ.
- Không dùng đèn pin, đèn điện thoại, đèn flash. Chỉ kiểm lâm được dùng đèn phù hợp khi cần.
- Giữ im lặng, nói thật khẽ, không đi lại lộn xộn trên bãi.
- Giữ khoảng cách, không đứng chắn phía trước đầu rùa, không chạm vào rùa hay trứng.
- Không chụp ảnh, quay phim trừ khi kiểm lâm cho phép và hướng dẫn cách làm không ảnh hưởng đến rùa.
- Không mang trứng, không đào bới bãi cát, không để rác lại trên đảo.
Thả rùa con về biển
Trứng rùa được ấp trong khu ấp của trạm. Khi rùa con nở, kiểm lâm sẽ thả chúng về biển, thường vào lúc trời tối hoặc sáng sớm. Nếu đúng lúc có rùa nở, bạn có thể được đứng xem, thậm chí được tham gia theo hướng dẫn. Hãy để rùa con tự bò xuống nước: người ta cho rằng quãng đường ngắn trên cát ấy giúp chúng ghi nhớ bãi biển nơi mình sinh ra.
Chuẩn bị gì cho đêm ở Hòn Bảy Cạnh?
- Quần áo gọn, áo khoác mỏng cho ban đêm, đồ bơi nếu muốn tắm biển buổi chiều.
- Thuốc chống côn trùng, thuốc cá nhân, thuốc chống say sóng nếu cần.
- Nước uống, khăn, túi đựng rác mang về.
- Pin dự phòng sạc đầy, vì điện trên trạm có hạn.
- Giấy tờ tùy thân theo yêu cầu đăng ký.
- Tâm thế kiên nhẫn: có khi phải chờ đến khuya mới có rùa lên.
Muốn góp sức nhiều hơn?
Vườn quốc gia Côn Đảo đã nhiều năm tổ chức chương trình tình nguyện viên bảo tồn rùa biển, thường tuyển vào mùa hè, thông báo công khai từng năm. Nếu bạn muốn ở lại lâu hơn và làm việc cùng kiểm lâm, hãy theo dõi thông báo của Vườn quốc gia.
Ngay cả khi chỉ đi một đêm, bạn vẫn có thể góp phần: không mua bán trứng rùa hay sản phẩm từ rùa biển, giảm đồ nhựa dùng một lần khi ra biển, và kể lại cho bạn bè nghe về những điều mình đã thấy.
Kết hợp vào lịch trình
Chuyến xem rùa chiếm trọn một buổi chiều, một đêm và sáng hôm sau, nên hợp với lịch từ 3 ngày trở lên. Xem gợi ý tại bài lịch trình Côn Đảo 3 ngày 2 đêm và chọn thời gian phù hợp trong bài Côn Đảo mùa nào đẹp nhất.
