Với nhiều người, đến Côn Đảo trước hết là để viếng nghĩa trang Hàng Dương. Đây là nơi yên nghỉ của rất nhiều chiến sĩ cách mạng, người yêu nước đã ngã xuống trong thời kỳ đảo là nhà tù của thực dân, đế quốc, trong đó có những tên tuổi như Lê Hồng Phong, Nguyễn An Ninh và nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Người dân trên đảo vẫn gọi chị bằng cái tên thân thương: cô Sáu.
Bài viết này không bàn chuyện cầu xin hay linh ứng. Chúng tôi chỉ muốn giúp bạn có một buổi viếng chu đáo, đúng mực, để lòng biết ơn được đặt đúng chỗ.
Đôi nét về nghĩa trang Hàng Dương
Nghĩa trang nằm gần khu trung tâm của đảo Côn Sơn, đi xe chỉ vài phút. Khu nghĩa trang được chia thành nhiều khu, có đài tưởng niệm chung để thắp hương cho tất cả các anh hùng liệt sĩ. Mộ chị Võ Thị Sáu nằm ở khu B. Chị hy sinh năm 1952 khi mới 19 tuổi; câu chuyện về người con gái đất Đỏ hiên ngang trước mũi súng kẻ thù đã đi vào sách vở, bài ca của nhiều thế hệ.
Ngay trong ngày, nghĩa trang là một không gian yên tĩnh dưới những hàng cây. Đến tối, khi nến và nhang được thắp lên, nơi đây trở nên trầm mặc và xúc động hơn.
Nên đi vào lúc nào?
Bạn có thể viếng vào ban ngày hoặc buổi tối. Theo thói quen của người dân và khách hành hương, buổi tối, nhất là sau khoảng 21 giờ, là lúc đông người đến viếng mộ cô Sáu nhất. Nếu muốn yên tĩnh, hãy đi sớm hơn hoặc vào buổi sáng. Giờ đón khách có thể thay đổi theo quy định của ban quản lý, bạn nên hỏi lại khi đến đảo.
Dịp lễ, Tết và những ngày cao điểm hè, nghĩa trang rất đông. Hãy kiên nhẫn chờ đến lượt, nhường chỗ cho người lớn tuổi và giữ trật tự.
Chuẩn bị lễ vật thế nào?
Lễ vật quan trọng ở lòng thành, không ở sự đắt tiền. Một mâm lễ thường gồm:
- Lễ viếng chung cho các anh hùng liệt sĩ: hoa (thường là hoa cúc, hoa hồng trắng), nhang, đèn hoặc nến, trái cây.
- Lễ viếng cô Sáu: ngoài hoa, nhang, nến, trái cây, nhiều người dâng thêm những món gắn với hình ảnh người con gái tuổi đôi mươi như gương, lược, nón lá, áo bà ba hoặc áo dài.
Bạn có thể mua mâm lễ ở các cửa hàng đồ lễ gần cổng nghĩa trang hoặc ở chợ Côn Đảo. Nếu muốn chuẩn bị trước, gọn gàng, có thể đặt mâm lễ dâng hương trọn gói và nhận ở khách sạn.
Hãy cẩn thận với những lời chào mời dịch vụ "xin lộc", "dâng sớ" không rõ nguồn gốc. Lòng tri ân không cần đến những thứ đó.
Trình tự viếng
- Thắp hương tại đài tưởng niệm chung để tưởng nhớ tất cả các anh hùng liệt sĩ đã yên nghỉ ở Hàng Dương.
- Viếng mộ các chiến sĩ bạn muốn bày tỏ lòng biết ơn, như mộ đồng chí Lê Hồng Phong, mộ cụ Nguyễn An Ninh.
- Viếng mộ chị Võ Thị Sáu ở khu B: đặt lễ, thắp nhang, đứng nghiêm trang tưởng niệm.
- Dọn lễ sau khi viếng theo hướng dẫn tại chỗ, để nhường chỗ cho người đến sau. Đồ ăn, nước uống bỏ đúng nơi quy định; quần áo, gương lược dâng cô Sáu được thu gom theo cách của ban quản lý, bạn không cần tự xử lý.
Trang phục và cách ứng xử
- Mặc quần áo kín đáo, lịch sự; tránh quần đùi, áo hở vai, đồ đi biển.
- Nói nhỏ, không cười đùa, không gọi điện thoại lớn tiếng.
- Hạn chế chụp ảnh, không quay phim, livestream người khác đang khấn vái; không tạo dáng chụp ảnh trên các phần mộ.
- Không giẫm lên mộ, không ngồi lên bờ mộ.
- Giữ vệ sinh, không xả rác, không để nhang cháy dở ở nơi dễ bắt lửa.
- Đi cùng trẻ nhỏ, hãy giải thích trước cho các em về nơi mình sắp đến.
Kết hợp với chuyến tham quan di tích
Để buổi viếng thêm ý nghĩa, bạn nên đi qua hệ thống di tích Nhà tù Côn Đảo và Bảo tàng Côn Đảo trước. Khi đã nghe kể về những năm tháng tù đày trên đảo, bạn sẽ thấy mỗi ngôi mộ ở Hàng Dương nặng trĩu hơn. Tham khảo tour di tích nửa ngày cùng người thuyết minh và tour Đêm Hàng Dương, có người đưa đón, chuẩn bị lễ và hướng dẫn trình tự viếng.
Xem thêm lịch trình Côn Đảo 3 ngày 2 đêm để sắp xếp buổi viếng vào tối ngày đầu, khi bạn còn nhiều sức nhất.
Một lời nhắn của người bản địa
Người Côn Đảo lớn lên cạnh Hàng Dương. Với chúng tôi, nơi này không phải điểm "check-in" mà là nơi gửi gắm lòng biết ơn. Bạn không cần phải biết đủ mọi nghi lễ. Chỉ cần đến với sự tôn trọng, đi chậm lại, và dành vài phút lặng im trước những ngôi mộ, thế là đủ.
